نکته حفاظتی: این کنتاکتور به‌تنهایی حفاظت اضافه‌بار موتور را انجام نمی‌دهد؛ برای مدار موتور باید حفاظت اتصال کوتاه مناسب و رله اضافه‌بار (Overload) متناسب با جریان موتور نیز در نظر گرفته شود.

کنتاکتور Siemens 3RT2018-1AP01

3RT2018-1AP01 یک کنتاکتور قدرت سه‌پل از خانواده SIRIUS 3RT2 و سایز S00 است که برای قطع و وصل بارهای صنعتی، به‌خصوص موتورهای سه‌فاز، استفاده می‌شود.

مشخصه اصلی آن:

16A – AC-3 – 7.5kW / 400V – Coil 230VAC – 3NO + 1NO

است.

1. مشخصات اصلی

2. جریان و توان قابل تحمل

مهم‌ترین مشخصه این کنتاکتور برای موتور:

AC-3 = 16A در 400V

و توان نامی موتور:

7.5kW در 400V

است. زیمنس برای AC-3 در 400V مقدار 16A و 7.5kW را مشخص کرده است.

به همین دلیل این مدل معمولاً برای موتورهای سه‌فاز حدود 7.5 کیلووات در شبکه 400 ولت مورد استفاده قرار می‌گیرد.

اما توجه کنید که انتخاب نهایی فقط با عدد kW انجام نمی‌شود؛ جریان درج‌شده روی پلاک موتور باید با جریان کاری کنتاکتور و شرایط کاری مطابقت داده شود.

3. تفاوت AC-1، AC-3 و AC-4

این موضوع در انتخاب کنتاکتور بسیار مهم است.

AC-1

برای بارهای تقریباً مقاومتی و بارهایی با جریان راه‌اندازی پایین‌تر استفاده می‌شود.

برای این کنتاکتور، جریان AC-1 در 400V حدود:

22A

است.

AC-3

برای موتورهای القایی قفس سنجابی که در حالت عادی روشن و خاموش می‌شوند استفاده می‌شود.

برای 3RT2018-1AP01:

16A / 400V / 7.5kW

است.

AC-4

برای شرایط سخت‌تر مانند:

• Jogging
• Plugging
• قطع و وصل بسیار مکرر موتور
• تغییر وضعیت سریع موتور

استفاده می‌شود.

جریان AC-4 این مدل در 400V حدود 11.5A است.

بنابراین نباید برای یک موتور که در شرایط AC-4 کار می‌کند، صرفاً مشخصه 16A AC-3 را ملاک قرار داد.

4. بوبین کنتاکتور

بوبین این مدل:

230VAC / 50-60Hz

است.

ترمینال‌های بوبین معمولاً:

A1 و A2

هستند.

        بوبین
 A1 ───────────── A2
       230 VAC

دیتاشیت زیمنس محدوده عملکرد بوبین را نیز مشخص می‌کند:

• در 50Hz: حدود 0.8 تا 1.1 × Un
• در 60Hz: حدود 0.85 تا 1.1 × Un

بنابراین برای این مدل، مشخصه رسمی بوبین 230VAC است؛ هرچند بعضی فروشندگان در بازار آن را به‌صورت «220V» معرفی می‌کنند. برای سفارش و جایگزینی، کد کامل 3RT2018-1AP01 و مشخصات روی خود تجهیز را ملاک قرار دهید.

5. کنتاکت‌های اصلی

این کنتاکتور دارای:

3 کنتاکت اصلی NO

است.

شماره‌گذاری متداول:

ورودی                    خروجی

1/L1  ────────┐
              ├──── 2/T1
3/L2  ────────┤
              ├──── 4/T2
5/L3  ────────┤
              └──── 6/T3

برای موتور سه‌فاز:

L1 ── Contactor ── U
L2 ── Contactor ── V
L3 ── Contactor ── W

در حالت عادی که بوبین بی‌برق است، کنتاکت‌های اصلی باز هستند. با اعمال ولتاژ مناسب به A1-A2، کنتاکتور وصل شده و سه فاز به موتور منتقل می‌شود.

در سیم‌کشی واقعی، شماره‌های درج‌شده روی بدنه و نقشه همان تجهیز را نیز بررسی کنید.

6. کنتاکت کمکی 1NO

مدل 3RT2018-1AP01 دارای:

1NO Auxiliary Contact

است.

کنتاکت NO معمولاً با:

13-14

شناخته می‌شود.

کاربردهای آن:

• مدار خودنگهدار
• PLC
• چراغ سیگنال
• اعلام وضعیت کنتاکتور
• اینترلاک
• مدار فرمان

است.

مثلاً مدار خودنگهدار:

L
│
├── STOP (NC) ──┬── START (NO) ────┐
│               │                    │
│               └── 13-14 (NO) ─────┤
│                                    │
│                                   A1
│
N ───────────────────────────────── A2

با فشردن START، کنتاکتور وصل می‌شود و کنتاکت 13-14 نیز بسته شده و مدار را خودنگهدار می‌کند.

7. مدار قدرت موتور

یک مدار معمول برای موتور سه‌فاز به شکل زیر است:

       حفاظت اتصال کوتاه
             │
L1 ──────────┤
L2 ──────────┤
L3 ──────────┤
             │
       ┌─────────────┐
       │  Contactor  │
       │ 3RT2018     │
       └─────────────┘
          │  │  │
          │  │  │
          ▼  ▼  ▼
       Overload
       (بی‌متال)
          │  │  │
          ▼  ▼  ▼
        موتور سه‌فاز

ترتیب معمول:

منبع سه‌فاز → حفاظت اتصال کوتاه → کنتاکتور → رله اضافه‌بار → موتور

8. آیا برای موتور 7.5kW مناسب است؟

اگر موتور مثلاً مشخصات زیر داشته باشد:

7.5kW – 400V – سه‌فاز – AC-3

این کنتاکتور از نظر رده‌بندی سازنده در محدوده 7.5kW / 400V / AC-3 قرار دارد.

ولی برای انتخاب نهایی باید این موارد نیز بررسی شوند:

1. جریان نامی موتور
2. ولتاژ موتور
3. نوع راه‌اندازی
4. تعداد دفعات استارت در ساعت
5. شرایط AC-3 یا AC-4
6. دمای محیط
7. نوع و محدوده رله اضافه‌بار
8. حفاظت اتصال کوتاه
9. افت ولتاژ مدار فرمان

9. رله اضافه‌بار یا بی‌متال

یکی از اشتباهات رایج این است که تصور شود کنتاکتور از موتور در برابر اضافه‌بار محافظت می‌کند.

کنتاکتور به‌تنهایی حفاظت اضافه‌بار موتور نیست.

برای مثال:

L1 ── حفاظت ── کنتاکتور ── بی‌متال ── U
L2 ── حفاظت ── کنتاکتور ── بی‌متال ── V
L3 ── حفاظت ── کنتاکتور ── بی‌متال ── W

رله اضافه‌بار باید بر اساس جریان واقعی پلاک موتور انتخاب و تنظیم شود، نه صرفاً بر اساس توان 7.5kW.

10. نصب کنتاکتور

این مدل سایز S00 است و امکان نصب روی ریل DIN 35mm و همچنین نصب پیچی را دارد. عرض آن حدود 45mm است.

ابعاد تقریبی:

45 × 57.5 × 72/73 mm

و درجه حفاظت قسمت جلویی:

IP20

است.

بنابراین هنگام نصب باید داخل تابلو در برابر تماس مستقیم و شرایط محیطی نامناسب محافظت شود.

11. طول عمر و تعداد دفعات قطع و وصل

دیتاشیت این خانواده برای AC-3 حداکثر فرکانس کاری حدود:

750 عملیات در ساعت

را نشان می‌دهد؛ برای AC-1 حدود 1000 عملیات در ساعت و برای AC-4 حدود 250 عملیات در ساعت ذکر شده است.

این اعداد با شرایط کاری و الزامات مربوط به عمر الکتریکی/مکانیکی مرتبط هستند و نباید صرفاً به‌عنوان مجوز کار دائمی با حداکثر فرکانس در نظر گرفته شوند.

12. ولتاژ عایقی و تحمل ضربه

برای این کنتاکتور:

• Surge withstand: 6kV
• Protection class: IP20
• ولتاژ جداسازی مجاز بین بوبین و کنتاکت‌های اصلی طبق مشخصات اعلام‌شده: 400V

است.

13. دمای کاری

محدوده دمای کاری ذکرشده برای این تجهیز حدود:

25- تا 60+ درجه سانتی‌گراد

است.

در تابلوهای گرم و با تراکم زیاد تجهیزات، باید اثر دما و تهویه روی ظرفیت واقعی تجهیز در نظر گرفته شود.

14. تفاوت 3RT2018-1AP01 و 3RT2018-1AP02

این دو مدل از نظر بخش اصلی بسیار مشابه‌اند:

زیمنس برای مدل AP02، یک کنتاکت کمکی 1NC اعلام کرده است.

پس اگر مدار فرمان شما به کنتاکت NO نیاز دارد، کد AP01 اهمیت دارد.

15. تفاوت با 3RT2017-1AP01

با توجه به مدل قبلی که پرسیدید:

بنابراین 3RT2018-1AP01 ظرفیت AC-3 بالاتری دارد و در رده 7.5kW/400V قرار می‌گیرد.

16. مشخصات شناسایی روی کنتاکتور

اگر روی تجهیز این مشخصات را می‌بینید:

SIEMENS
SIRIUS
3RT2018-1AP01

و در کنار آن مشخصاتی مانند:

AC-3 16A
7.5kW / 400V
230V AC 50/60Hz
1NO

درج شده باشد، با مشخصات اصلی این مدل مطابقت دارد. شماره محصول و مشخصات اصلی در منابع زیمنس نیز به همین شکل ثبت شده‌اند.

جمع‌بندی نهایی

Siemens 3RT2018-1AP01:

• کنتاکتور قدرت سه‌فاز
• سری SIRIUS 3RT2
• سایز S00
• 3 کنتاکت اصلی NO
• 1 کنتاکت کمکی NO
• 16A در AC-3 / 400V
• مناسب 7.5kW / 400V در AC-3
• بوبین 230VAC، 50/60Hz
• ترمینال پیچی
• نصب روی ریل DIN 35mm یا پیچ
• IP20
• ولتاژ عایقی تا 690V
• تحمل ولتاژ ضربه‌ای 6kV
• ابعاد حدود 45 × 57.5 × 72/73mm
• وزن حدود 0.23kg.

مهم‌ترین تفاوت با 3RT2018-1AP01

اگر مدل قبلی شما 3RT2018-1AP01 بود، تفاوت اصلی این دو در کنتاکت کمکی است:

در نتیجه از نظر مدار قدرت، هر دو مدل 16A / 7.5kW / 400V / AC-3 هستند، اما برای مدار فرمان، نوع کنتاکت کمکی متفاوت است

نکته مهم: برای موتور، کنتاکتور را بر اساس جریان پلاک موتور و رده کاری انتخاب کنید و برای اضافه‌بار و اتصال کوتاه، حفاظت مناسب جداگانه در نظر بگیرید.